Zamawiasz detale do maszyny, urządzenia ciśnieniowego albo konstrukcji okrętowej. Wymiary się zgadzają, ale dział jakości pyta o coś innego: z jakiego materiału ta część jest naprawdę zrobiona i kto to potwierdza? Odpowiedzią jest atest materiałowy, czyli dokument kontroli według normy EN 10204. W praktyce najczęściej chodzi o atest 3.1.
W tym tekście wyjaśniamy, jakie rodzaje dokumentów przewiduje norma, co powinno być w ateście 3.1, jak pracujemy z atestami w HARDPOWER i co warto napisać w zapytaniu, żeby dokumenty przyszły razem z detalami.
Rodzaje dokumentów kontroli według EN 10204
Norma EN 10204 opisuje dokumenty, którymi producent wyrobów metalowych potwierdza ich właściwości. Różnią się tym, czy wyniki dotyczą konkretnej partii materiału i kto je potwierdza.
- Typ 2.1 — deklaracja zgodności z zamówieniem. Producent oświadcza, że wyrób jest zgodny z zamówieniem. Nie podaje wyników badań.
- Typ 2.2 — raport z badań. Producent podaje wyniki, ale z badań niespecyficznych, czyli nie z tej konkretnej partii materiału.
- Typ 3.1 — świadectwo odbioru 3.1. Wyniki badań dotyczą dostarczonej partii materiału. Potwierdza je upoważniony przedstawiciel producenta, niezależny od działu produkcji.
- Typ 3.2 — świadectwo odbioru 3.2. Wyniki potwierdza przedstawiciel producenta oraz inspektor wskazany przez zamawiającego albo jednostka kontrolująca.
Dla większości działów jakości dokumenty typu 2.1 i 2.2 to za mało. Standardem w przemyśle jest atest 3.1, a 3.2 pojawia się tam, gdzie wymagają tego przepisy albo specyfikacja klienta.
Co zawiera atest 3.1
Atest 3.1 wystawia producent materiału, na przykład huta albo walcownia. Typowo znajdziesz w nim:
- gatunek materiału i normę, według której został wyprodukowany,
- numer wytopu albo partii, który łączy dokument z fizycznym materiałem,
- wymiar i postać wyrobu, na przykład pręt okrągły, płaskownik albo blachę,
- skład chemiczny z analizy wytopu,
- własności mechaniczne: granicę plastyczności, wytrzymałość na rozciąganie, wydłużenie, a często także twardość albo udarność,
- stan dostawy, na przykład ulepszony cieplnie albo wyżarzony, jeśli dotyczy,
- podpis osoby upoważnionej do odbioru po stronie producenta.
To właśnie numer wytopu sprawia, że atest jest czymś więcej niż katalogową kartą materiału. Wyniki dotyczą tego materiału, z którego powstały detale, a nie gatunku w ogóle. Więcej o tym, jak gatunek wpływa na obróbkę i zastosowanie detalu, piszemy w poradniku Dobór materiału do obróbki CNC.
Atesty 3.1 w HARDPOWER
Wszystkie materiały, które kupujemy, mają atest 3.1 według EN 10204. Dotyczy to stali, stali nierdzewnych, aluminium i brązu. To standard naszych zakupów, a nie dodatek, który trzeba osobno zamawiać.
Każdy materiał, który do nas przychodzi, rejestrujemy i opisujemy w systemie magazynowym. Dzięki temu wiadomo, jaki materiał leży na magazynie i z jakim atestem.
Atest dołączamy do dostawy na życzenie klienta: do pierwszej sztuki, do serii albo do każdej partii. Wystarczy napisać w zapytaniu, w jakiej formie jest potrzebny.
Kiedy potrzebny jest atest 3.2
Atest 3.2 też możemy dostarczyć. Wymaga on dodatkowego odbioru materiału przez niezależnego inspektora, dlatego wymaganie 3.2 musi być w zapytaniu. Tylko wtedy kupimy materiał w odpowiednim trybie i uwzględnimy koszt odbioru w ofercie.
Dla materiału, który został już kupiony, atestu 3.2 zwykle nie da się wystawić później. Odbiór odbywa się u producenta materiału, przed wysyłką.
Materiał powierzony przez klienta
Jeśli dostarczasz nam własny materiał, atest jest po Twojej stronie albo po stronie Twojego dostawcy. Obrabiamy materiał, który od Ciebie dostajemy, ale nie potwierdzamy jego właściwości. Jeśli chcesz, żeby atest był w dokumentacji razem z gotowymi detalami, przyślij go razem z materiałem.
Atest a kontrola wymiarów
Atest mówi, z czego detal jest zrobiony. Nie mówi nic o tym, czy wymiary zgadzają się z rysunkiem. Za to odpowiada kontrola wymiarowa. U nas operator zawsze sprawdza pierwszą sztukę, a na życzenie klienta dołączamy raport pomiarowy, także po angielsku i po niemiecku. Szczegóły opisujemy w tekstach Pomiar precyzyjny i kontrola jakości w obróbce CNC oraz Pomiary detali na zlecenie.
Co napisać w zapytaniu
- gatunek materiału z oznaczeniem według normy, na przykład numer materiału 1.4301 albo S355J2,
- czy potrzebujesz atestu 3.1 z dostawą, i do której dostawy: pierwszej sztuki, serii czy każdej partii,
- czy wymagany jest atest 3.2, a jeśli tak, kto ma przeprowadzić odbiór,
- czy materiał dostarczasz sam.
Pozostałe informacje, które przyspieszają wycenę, zebraliśmy w tekście Jak przygotować projekt do wyceny obróbki CNC.
Jak czytać samo oznaczenie gatunku, np. S355J2+N albo 1.0577, wyjaśniamy w tekście Oznaczenia stali — jak czytać S355J2+N, C45, 42CrMo4 i 1.4301.
Najczęstsze pytania
Czy dostarczacie atest 3.1 do detali?
Tak. Wszystkie materiały, które kupujemy, mają atest 3.1 według EN 10204. Na życzenie dołączamy go do dostawy.
Czy atest 3.1 jest dodatkowo płatny?
Atest 3.1 to standard naszych zakupów materiału. W zapytaniu napisz tylko, czy i do której dostawy go potrzebujesz.
Czy możecie dostarczyć atest 3.2?
Tak. Wymaganie musi być w zapytaniu, żebyśmy kupili materiał w odpowiednim trybie i zaplanowali odbiór.
Kto daje atest, gdy materiał jest powierzony?
W takim przypadku atest jest po stronie klienta albo jego dostawcy. My obrabiamy dostarczony materiał.
Czym różni się atest 3.1 od 2.2?
Atest 2.2 podaje wyniki badań niespecyficznych, a 3.1 wyniki badań tej partii materiału, potwierdzone przez niezależnego przedstawiciela producenta.
Potrzebujesz detali z atestem 3.1? Wyślij rysunek i napisz, do której dostawy dołączyć dokumenty. Zapytaj o wycenę.
