Na rysunku technicznym rzadko pada jeden wymiar — częściej wymiar z tolerancją, np. ø30 H7. To właśnie tolerancja decyduje, czy gotowy detal wejdzie tam, gdzie ma wejść, i czy współpracujące części będą do siebie pasować. Wyjaśniamy, czym jest tolerancja w obróbce CNC, jak ją odczytać i jak dobrać, żeby nie przepłacać.
Czym jest tolerancja
Tolerancja to dopuszczalny zakres odchyłki wymiaru od wartości nominalnej. Żaden proces nie wykona detalu idealnie co do nanometra, więc konstruktor określa, o ile rzeczywisty wymiar może odbiegać — np. 30 mm +0,02 / −0,00. Im węższy zakres, tym wyższe wymagania (i koszt) obróbki.
Klasy dokładności IT i pasowania
W zapisie typu H7, g6, js9 litera określa położenie pola tolerancji (otwór — wielka litera, wałek — mała), a liczba to klasa dokładności IT — im niższa, tym ciaśniej. Dobierając parę otwór/wałek, projektuje się pasowanie:
- luźne — części się przesuwają, łatwy montaż (np. H7/g6)
- mieszane — kompromis prowadzenia i montażu
- ciasne (wtłaczane) — połączenie na wcisk, bez ruchu względnego
Jakie tolerancje osiągamy
Dla typowych detali toczonych i frezowanych pracujemy w setnych milimetra, a przy elementach precyzyjnych schodzimy do pojedynczych mikrometrów. Każdy wymiar krytyczny kontrolujemy na współrzędnościowej maszynie pomiarowej Mitutoyo CRYSTA-APEX (dokładność 0,5 μm) — pomiar i protokół, nie „na oko”.
Jak dobrać tolerancję — i nie przepłacić
Zasada jest prosta: zaostrzaj tolerancję tylko tam, gdzie naprawdę jej potrzeba. Każda klasa dokładności w dół to więcej czasu obróbki, kontroli i braków, czyli wyższa cena. Wymiary niewspółpracujące spokojnie zostaw w tolerancji ogólnej (np. ISO 2768-m). Jeśli nie masz pewności, jak zapisać tolerancje — prześlij rysunek lub model, podpowiemy przy wycenie.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Co oznacza H7 na rysunku?
To pole tolerancji otworu w 7. klasie dokładności IT — typowe dla pasowań z wałkiem g6/h6.
Jaką dokładność osiąga obróbka CNC?
Dla typowych detali — setne milimetra; dla precyzyjnych — pojedyncze mikrometry, potwierdzane pomiarem na maszynie współrzędnościowej.
Czy ciaśniejsza tolerancja podnosi cenę?
Tak — każda klasa w dół to więcej obróbki i kontroli. Dlatego warto zaostrzać tylko wymiary krytyczne.
Masz rysunek z tolerancjami? Wyślij zapytanie — sprawdzimy wykonalność i wycenimy detal.
